De openbare Lagere School “De Noorderkroon”
De openbare Lagere School "De Noorderkroon" met de voormalige onderwijzerswoning is gelegen aan de Olieslagweg 123. De school is gebouwd omstreeks 1930 en werd op 17 mei in dat jaar officieel geopend. De school staat op een prominente plek op de hoek van de Olieslagweg en de Jupiterstraat.
De school is een gemeentelijk monument.
In 1940 werd de naam van de school gewijzigd van school EII in Twekkelerschool echter op 20 januari 1947 werd de naam opnieuw gewijzigd nu in Westerschool. Toen bleek echter dat er vaak sprake was van verwarring met de West Indieschool en besloot de gemeentraad op 22 mei 1953 opnieuw een naamsverandering door te voeren in T. van den Blink school. [destijds van 1919 tot 1930 gemeentelijk inspecteur onderwijs van Lonneker] Inmiddels is de naam De Noorderkroon ingeburgerd.
De Olieslagweg is genoemd naar de vroegere familie Olieslag, woonachtig op het erve "Het Lenfert", waarnaar deze weg voerde. Een vroeger aan deze weg gelegen weide heette "Möllenkolk" naar een molenkolk die zich vroeger op de Brakersbeek bevond en die waarschijnlijk verband houdt met een oliemolen.
April 2026 Herontwikkeling schoolgebouw De Noorderkroon in de wijk Twekkelerveld.
Van schoolplein naar woonhof
De openbare Lagere School "De Noorderkroon" met de voormalige onderwijzerswoning is gelegen aan de Olieslagweg 123. De school is gebouwd omstreeks 1930 en werd op 17 mei in dat jaar officieel geopend. De school staat op een prominente plek op de hoek van de Olieslagweg en de Jupiterstraat. Sinds 2023 heeft het pand geen schoolbestemming meer en de gemeente Enschede die eigenaar was van het schoolgebouw heeft het verkocht aan de woningbouwcorporatie De Woonplaats. Inmiddels zijn er vergaande plannen ontwikkeld om in het schoolgebouw twaalf nieuwe woningen te realiseren. Architecten VOORMORGEN hebben samen met FRISO bouw een ontwerpplan gemaakt waarbij het uiterlijk van het schoolgebouw aan de voorzijde zoveel mogelijk behouden blijft. Het oude schoolplein krijgt de bestemming van een gezamenlijke tuin voor de bewoners waar ook de toegangen van de woningen zijn bedacht. De planning is dat de twaalf woningen voor het einde van 2027 kunnen worden opgeleverd.
De school is een gemeentelijk monument.
Foto: Architecten VOORMORGEN
Het ontwerp van architecten VOORMORGEN zet sterk in op ontmoeting en sociale cohesie, passend bij zowel het karakter van het monument als bij de ambities van De Woonplaats. De oorspronkelijke, asymmetrische V-vormige structuur vormt daarbij het vertrekpunt.
De twee vleugels van het oorspronkelijke gebouw omsluiten aan de binnenzijde een beschut hof, zoals zij vroeger het schoolplein omsloten voor spelende kinderen. Elke vleugel bestaat uit vier klaslokalen met aan één zijde een gang, voor logische looproutes, overzicht en eenvoud. Het gebouw is niet symmetrisch ontworpen, maar volgens een vroeg passiefhuis principe met optimale daglichttoetreding en zonnewinst in de primaire ruimtes op het zuiden en het beperken van warmteverlies in de ondersteunende ruimtes op het noorden.
Het voornaamste uitgangspunt is het herstellen van de ruimtelijke helderheid van de oorspronkelijke structuur. De aanbouwen aan de binnenzijde uit de jaren 80 verstoren deze helderheid. Het verwijderen van deze latere ingrepen herstelt de ruimtelijke logica van het pand en creëert nieuwe ontwerpkansen. Nieuwe toevoegingen volgen het bestaande ritme en de schaal van het gebouw zonder historiserend te worden, zodat het onderscheid tussen oud en nieuw leesbaar blijft, terwijl het geheel als één samenhangend woongebouw wordt ervaren. De straatgerichte buitengevels, die een hoge monumentale waarde vertegenwoordigen, worden gerespecteerd en behouden.
De originele structuur van het gebouw zorgt voor logische plattegronden voor de acht rijwoningen in de twee vleugels. Daarbij wordt de bestaande monumentale draagstructuur van het gebouw uit de jaren 30 gerespecteerd. Om ontsluiting via de binnentuin mogelijk te maken zonder aantasting van de historische kozijnen, worden terugliggende entreeportalen tussen bestaande vensters toegevoegd. De interne gangenstructuur — met zijn karakteristieke binnenvensters en paneeldeuren — zijn bij de woning betrokken.
Binnen deze herstelde en verduidelijkte structuur worden ook nieuwe woonlagen ingepast, namelijk een appartement boven de hoofdentree en twee appartementen in de voormalige toneelzaal. De volumes onder deze dakvlakken worden functioneel bruikbaar gemaakt, waarbij de monumentale kapconstructie, met haar spanten en ritmiek, leidend blijft voor de ruimtelijke beleving. Dakramen liggen vlak in het dakvlak, zorgvuldig gepositioneerd tussen de bestaande gordingen, zodat zij optisch ondergeschikt blijven aan de historische gevelopbouw. De aanbouw uit de jaren ’80 aan het rechter uiteinde wordt bewust behouden en hergebruikt. Hoewel deze uitbreiding een lage monumentale waarde heeft, vervult zij een duidelijke stedenbouwkundige functie als beëindiging van de rechtervleugel.
De oorspronkelijke entreehal vormt opnieuw het ruimtelijk hart van het complex: hier beginnen bewoners hun dag en ontmoeten elkaar in de gedeelde huiskamer van de woongemeenschap. Dit saamhorigheidsgevoel zet zich voort in de binnentuin van waaruit ook de woningen zijn ontsloten. Een groene, beschutte binnenwereld waar historische bomen voor schaduw en luwte zorgen. De tuin biedt ruimte voor initiatieven van bewoners, zoals een moestuin, gedeelde zitplekken of een pluktuin, en vloeit over in de privétuintjes van de woningen via een vriendelijke overgang van lage begroeiing.
Auteur: Architecten VOORMORGEN
