De grafheuvel in de wijk De Thij in Oldenzaal is een bijzonder prehistorisch monument dat teruggaat tot mogelijk de oude Steentijd. Deze grafheuvel werd in 1974 officieel aangewezen als Rijksmonument. Hij ligt midden in het groen van De Thij en is een tastbare herinnering aan duizenden jaren menselijke bewoning in dit gebied.

Grafheuvels zijn plekken waar onze vroege voorouders hun doden begroeven. In de omgeving van de grafheuvel in de wijk De Thij zijn veel bijzondere archeologische vondsten gedaan. De grafheuvel laat zien dat op deze plek in Oldenzaal al duizenden jaren geleden mensen woonden. De grafheuvel vertelt daarmee waardevolle verhalen over het leven van de eerste bewoners van Twente.

Het Trechterbekervolk waren de eerste mensen in het zogeheten neolithicum, de jonge of nieuwe steentijd red., die zich vestigden op een vaste standplaats en gingen boeren. Vroegere volkeren waren jagers en zwierven rond over de steppen van Europa.

Archeologische vondsten

In de omgeving van de grafheuvel zijn diverse bijzondere archeologische vondsten gedaan. Zo is de Lappenschaal, een belangrijk artefact, te bewonderen in Museum Oldenzaal. Daarnaast zijn er standvoetbekers gevonden die tentoongesteld worden in de Museumfabriek in Enschede. Deze vondsten wijzen op bewoning en rituelen uit het Neolithicum en de vroege Bronstijd, en zijn verbonden met culturen zoals de Trechterbekercultuur en de Enkelgrafcultuur .

Huidige staat en herstelplannen

De grafheuvel is in de loop der jaren deels beschadigd geraakt, onder andere door onbedoelde werkzaamheden zoals de aanleg van een elektriciteitskabel. Ook is er een ongewenst wandelpad over de heuvel ontstaan. Om verdere aantasting te voorkomen, heeft de gemeente Oldenzaal besloten tot herstel en behoud van dit historische monument. De geplande maatregelen omvatten het verwijderen van bomen zonder de bodem te verstoren, onderhoud aan het omliggende bos en het plaatsen van nieuwe, beter zichtbare informatieborden. Bij het opstellen van het herstel- en onderhoudsplan zijn onder andere de archeoloog van het Oversticht, Landschap Overijssel en IVN Oldenzaal-Losser e.o. betrokken. De werkzaamheden staan gepland om eind 2025 van start te gaan.

Betekenis voor de wijk De Thij

De aanwezigheid van deze grafheuvel in een moderne woonwijk als De Thij is uniek en onderstreept de rijke historie van het gebied. Naast de grafheuvel zijn er in de wijk ook andere historische elementen te vinden, zoals oude wegen die teruggaan tot de prehistorie en markestenen die de oude markegrenzen aanduiden . Het herstel van de grafheuvel biedt niet alleen bescherming aan dit waardevolle erfgoed, maar ook een kans voor bewoners en bezoekers om meer te leren over de geschiedenis van hun omgeving. Met de geplande informatieborden wordt de kennis over deze bijzondere plek toegankelijker gemaakt voor een breder publiek.

Rijksmonument (national monument) number: 45570

Standvoetbeker
Wanneer? Nieuwe steentijd, 2850-2450 voor Chr.
Waar? Oldenzaal, Saasvelderlaan
Grootte: 22 cm hoog, randdiameter 14 cm en diameter standvoet 6,5 cm
In 1905 is deze standvoetbeker, samen met een tweede, gevonden in een grafheuvel. Volgens een krantenartikel lagen de twee bekers op 80 cm diepte en stonden of lagen ze onbeschadigd naast elkaar. Een van de twee potten bevatte nog een paar vuursteentjes. De pot is versierd door middel van touwindrukken die hele pot bedekken en aan de onderkant worden afgesloten met een rij verticale inkepingen.

Foto: Provinciaal Depot Bodemvondsten Overijssel.