Landgoed Het Stroot is gelegen in het buurtschap Twekkelo ten noorden van het dorp Boekelo aan de Strootsweg 401 in Enschede. Het totale landgoed is 70 hectare groot, waarvan 7 hectare natuurgebied is en 15 hectare landbouwgrond, waaronder esgrond en weilanden. Daarnaast maken een heideveld met ven en bossen met naaldhout deel uit van het landgoed. Het Stroot was vanouds een gewaard erf in de marke Twekkelo. Al is 1338 wordt het genoemd als ‘Thon Strode’ oftewel ‘to den Strode’, wat eigenlijk wil zeggen: in het natte kreupelhout. Er stromen twee beken door.

De op het landgoed gelegen villa is met enkele bijgebouwen en de omringende tuin aangewezen als Rijksmonument. Tot de buitenplaats behoren, behalve de villa, onder andere een zeventiende-eeuwse toegangspoort, een koetshuis, een boerderij en een achttiende-eeuwse houten schuur.

Zomer op Het Stroot 1892 - 1894

Ontstaansgeschiedenis

Het landgoed werd in 1819 gesticht door Johanna Berendina Roessingh, geboren van Heek. Volgens overlevering heeft zij er een theekoepel gebouwd, maar hiervan zijn geen bewijzen. Toen haar neef Gerrit Jan van Heek het landgoed in 1865 kocht op de veiling van haar nalatenschap, stond er inmiddels een ‘zeer logeabel heerenhuis’ met daarbij een tuin, een vijver en ‘wandelingen’. Daarvan moeten wij ons niet te veel voorstellen: het was een klein en zeer eenvoudig zomerverblijf. In 1884 werd het huis aan de westzijde met een paar meters vergroot. Pas vanaf de jaren twintig van de vorige eeuw kreeg het zijn huidige verschijningsvorm en werd het geschikt gemaakt voor permanente bewoning (met waterleiding, verwarming en sanitair). In 1921-22 voegde de architect Reijgers een neoclassicistische ingangspartij en – aan de oostzijde – een serre met daarboven een fraaie loggia toe.

Op dit moment is het landgoed eigendom van A.H. (Arnold) Enklaar en zijn zuster M.E.A. (Marlies) Enklaar, de achterkleinkinderen van Gerrit Jan van Heek.

De indrukwekkende toegangspoort van Bentheimer en Baumberger steen is in renaissancestijl vormgegeven. Hij dateert vermoedelijk van rond 1615. Kenmerkend zijn de koppen van mensen, dieren en monsters rond de boog. De poort is afkomstig van het voormalige Huis te Hengelo, een havezate die in 1821 werd gesloopt. Aanvankelijk werd de poort gekocht door de eigenaars van herberg de Klomp in Enschede waar hij meer dan 80 jaar een plaats heeft gehad. In 1902 heeft Gerrit Jan van Heek hem gekocht en verplaatst naar de oprit van Het Stroot.

De ontvangsthal in de jaren zeventig. De eikenhouten lambriseringen, balken aan het plafond en geweien aan de muur roepen de sfeer van vroeger tijden op.

Het Stroot: de eetcultuur van een fabrikantenfamilie

Op Het Stroot, een textiellandgoed gelegen tussen Enschede en Hengelo in de buurtschap Twekkelo, vertelt de huidige eigenaresse Marlies Enklaar dat er doordeweeks tussen de middag warm werd gegeten aan een mooi gedekte tafel, met daarbij altijd een glas bordeaux. We hebben het over de jaren twintig t/m zestig van de twintigste eeuw.

“De maaltijden waren over het algemeen goed maar sober, niets ingewikkelds. Een geliefd gerecht was de rollade, want die kon je ’s avonds of op zondagen, als de huisknecht geen dienst meer had, ook koud eten. Puree werd in mijn herinnering ook vaak gegeten. Tussen de gangen door drukte men op de tafelbel (vaak hangend vanaf de lamp boven de eettafel) om de borden te laten afhalen door de huisknecht en een nieuwe gang op te dienen. De tafel was altijd voorzien van een strak gesteven, damasten tafelkleed en gedekt met zilver en kristal.

Over die huisknecht gesproken: ik weet niet meer of hij ook degene was die kookte, of dat dat door een echtpaar werd gedaan. Hij droeg in ieder geval altijd een wit jasje met fijne blauwe streepjes. Ik heb nog een paar van die jasjes in de linnenkast liggen. Bij grote diners werden er meisjes ingehuurd om de gerechten te serveren. Die droegen over hun zwarte jurk prachtige witte schortjes van gesteven kant.

Van kinderen werd verwacht dat ze hun mond hielden als de volwassenen spraken. Halverwege opstaan onder het eten was natuurlijk out of order. Mijn Haagse grootmoeder Welmoet van Heek-van Hoorn heeft bij mijn weten nooit in haar leven gekookt, en dat was zelfs in haar tijd al ongebruikelijk, want haar deftige vriendinnen van kostschool ‘t Kopje – in Bloemendaal – deden dat wel. Ze scheelde 16 jaar met mijn grootvader, de textielfabrikant A.H. (‘Arnold’) van Heek, en die laatste was natuurlijk al helemaal nooit in de keuken te vinden.

Bij toeval heb ik een 12-tal Postcheque- en Girodienstboekjes in een la gevonden, daterend van 1941 tot 1961. Daaruit valt te herleiden dat vlees aanvankelijk werd gekocht bij slagerij A.J. Punte aan de Lipperkerkstraat 13 en vanaf ca. 1958 bij slagerij H. van Enck op Walhofstraat 14, beide in Enschede. Voor brood ging men naar Bakker Vierdag (Borstelweg 4), voor taart naar J. Staartjes (Hengelosestraat 184b) en ook wel eens naar Prenger (Markt 18) – maar liever niet want die was katholiek –, en delicatessen werden ingeslagen bij de gerenommeerde firma Overduin aan de Haaksbergerstraat. Die boodschappen werden dan afgehaald door de chauffeur, niet door mevrouw zelf. Opvallend is dat het steeds om relatief hoge bedragen ging. Waarschijnlijk werd er op de pof gekocht en eens in de zoveel tijd afgerekend.

Groenteaankopen komen niet in de afschrijvingen voor. Dat was ook niet nodig want op Het Stroot was een grote moestuin waaruit men zijn groenten kon betrekken. Van mijn moeder heb ik gehoord dat er ook wel eens een bakfiets met waren langs de deur kwam. Wat die verkochten weet ik niet.”

Exploitatie en beheer

De huidige eigenaars en beheerders van landgoed Het Stroot, mw. Marlies Enklaar en dhr. Arnold Enklaar, zien het als een belangrijke taak om het landgoed met villa, park, bijgebouwen en gronden in een verantwoorde staat van onderhoud te houden. Het huidige beheer is erop gericht de bijzondere eigenschappen van Het Stroot blijvend in stand te houden. Door een veelzijdige aanpak wordt getracht de onderhoudskosten structureel te kunnen financieren. Zo levert het koetshuis, dat een paar jaar geleden is gerestaureerd en verbouwd tot kantoorpand, huuropbrengsten op.

De plannen voor de aanleg van de Twekkelerhof – een zestal hoogwaardige woonhuizen op het landgoed – is eveneens een voorbeeld van vernieuwd beheer van cultureel erfgoed. Dit exploitatiegerichte beheer kan de continuïteitsdoelstellingen van het landgoed naar de toekomst mogelijk waarborgen. Het beheer van het landgoed gaat volgens de heer Enklaar in nauwe samenhang met natuurbeheer. Binnen het landgoed bevinden zich rustgebieden voor het wild, mede omdat de bewegingsvrijheid van de fauna de laatste decennia sterk is ingeperkt.

Volgens de heer Enklaar is kennis en informatie-uitwisseling omtrent het beheer van het landgoed van essentieel belang. Onder andere de Vereniging Overijssels Particulier grondbezit speelt een belangrijke rol in de ondersteuning van het beheer. Maar ook periodiek overleg met provinciale en gemeentelijke instanties vormen een belangrijke schakel in het totale beheer en de plaats die het landgoed inneemt binnen Twekkelo en de regio Twente.

De Twekkelerhof

Inmiddels heeft de heer Enklaar nieuwe plannen ontwikkeld om de komende jaren een zestal [senioren]woningen te realiseren op het landgoed: de Twekkelerhof. Een buitenkans voor mensen die graag in de natuur willen wonen, want het aanbod op dit gebied is klein. Architect Fred Hofman uit Amsterdam heeft daarvoor de eerste schetsontwerpen gemaakt, en momenteel vindt hierover overleg plaats met diverse partijen. Of de realisatie van dit project inderdaad doorgang zal vinden, hangt onder andere af van de goedkeuring tot wijziging van het bestemmingsplan. De heer Enklaar is zich bewust van de kwetsbaarheid van dit natuurgebied en hecht eraan om het landgoed met respect een verantwoorde nieuwe invulling te geven.

Bronnen:

Mevrouw M. E.A. Enklaar, menklaar@xs4all.nl en Dhr. A. H. Enklaar [eigenaars Het Stroot]

Landgoed Het Stroot.

Wikipedia.

Rijksdienst Cultureel Erfgoed.

Erfgoed installaties.

Monumentale bomen [Dhr. Windemuller]

Stichting Textielhistorie Twente.

Foto’s

Foto archief van Heek - van Hoorn.- stichting cultureel erfgoed Enschede

In onderstaande publicatie zijn de gebeurtenissen vastgelegd over de periode van de Tweede Wereldoorlog op Het Stroot.

landgoed Het Stroot