Voormalige Ambachtschool

with Geen reacties

Functiewijziging van monument kan catastrofaal uitpakken

De laatste jaren zijn er in Enschede nogal wat monumenten die een functiewijziging hebben ondergaan. Zo zijn er voormalige textielfabrieken her ontwikkeld tot bedrijfsverzamelgebouw en voormalige landhuizen en villa’s tot kantoorgebouwen.
Het is natuurlijk goed dat her ontwikkeling van een monument  tot gevolg heeft dat een monument kan worden behouden. Maar het kan ook anders uitpakken.
Recent vernamen wij dat de “oudste drinkkeet” van Enschede  overigens geen gemeentelijk monument op de nominatie staat te worden gesloopt. Het betreft hier een gebouwtje dat in 1888 gebouwd werd en dienst deed als een ontmoetingsruimte voor textielfabrikanten. Vanaf 1940 was het gebouwtje in het bezit van de familie Jannink van Heek.  Vanaf 1960 kreeg het gebouwtje van de gemeente Enschede een woonbestemming en is het in de loop van vele jaren verworden tot een weekendhuisje dat in het geheel niet meer herkenbaar is naar het oorspronkelijk ontwerp.
Kennelijk was de door de gemeente Enschede verleende woonbestemming het kantelmoment om van het oorspronkelijke ontwerp af te wijken met gevolg dat het nu geen enkele historische betekenis meer vertegenwoordigd en sloop nog het enige alternatief is. Was het destijds niet beter geweest om dit gebouwtje op de gemeentelijke monumentenlijst te plaatsen? Tja, achteraf makkelijk praten.
De gemeente Enschede wil ook nu bij de herbestemming van haar eigen vastgoed, de voormalige Ambachtschool, vergaande concessies doen om hier een woonbestemming aan te geven. Voorbeeld hiervan is het voornemen om de twee originele dienstwoningen met de oorspronkelijke Mansarde dakconstructie te slopen.
Langzaam maar zeker wordt er geknaagd aan het oorspronkelijke ontwerp om zoveel als mogelijk de nieuwe bestemming te pleasen. Sinds de bouw van de Ambachtschool in 1922 zijn er verschillende aanpassingen doorgevoerd onder andere in 1950 hierbij kwam de oude kapvorm (mansardekap) niet terug.  De nieuwe kap (een schilkap) en enkele versoberingen in de voorgevel (waaronder het achterwege laten van de gebogen lijst en het opschrift Anno 1922), waren het begin van de historische aftakeling van dit fraaie gebouw. En opnieuw gaat de gemeente Enschede concessies doen waarbij volgende generaties zich zullen afvragen hoe dit geruisloos mogelijk is geweest.
Redactie Nieuwsbrief Cultureel erfgoed Enschede.

Juli 2017

 

Conciërgewoningen met de originele dakconstructie van de school. Deze woningen worden gesloopt althans dat is het plan.

Ambachtschool 1922

21 december 2017 /TCtubantia
Mus en zwaluw vertragen de herontwikkeling van de Ambachtsschool.
De verbouwing van de Ambachtsschool had eigenlijk al in 2017 moeten beginnen maar de huismus en de Gierzwaluw hebben roet in het eten gegooid van de ontwikkelaar Renpart.
Bij onderzoek zijn namelijk twee nesten aangetroffen van de gierzwaluw. De rustplaatsen en nesten van de vogels kunnen nu worden afgedicht  maar er moeten nu wel nestkasten en alternatieve rustplaatsen worden gecureerd.  Het broedseizoen begint in maart/april volgend jaar en als dan vogels worden aangetroffen zal de bouw opnieuw moeten worden uitgesteld naar september/oktober volgend jaar. 
Renpart Vastgoed  heeft inmiddels besloten om niet alleen 70 huurappartementen in de voormalige Ambachtschool te huisvesten. Gezien de ontwikkelingen in de vastgoedmarkt zullen er nu 35 huurappartementen en 35 koopappartementen worden gerealiseerd aldus Renpart Vastgoed.

Aan de buitengevel van het voormalige gymnastieklokaal zijn een achttal kasten geplaatst voor de huismus. De huismussen kunnen zich hier tijdelijk huisvesten totdat ze een nieuw onderkomen hebben gevonden.

Zorgplicht voor erfgoed.
[Nieuwsbrief stichting Cultureel erfgoed Enschede oktober 2018]
Het was u waarschijnlijk ook al opgevallen dat de voormalige Ambachtschool [gemeentelijk monument] aan de Boddenkampstraat de laatste jaren een twijfelachtige staat van onderhoud had bereikt met name de buitengevels en de kozijnen.
De eigenaar, de gemeente Enschede, was er alles aan gelegen om afscheid te nemen van dit pand. Het heeft lang geduurd maar het pand is uiteindelijk verkocht aan de Renpart groep met de bestemming
wonen c.q. appartementen. Om een schoolgebouw te veranderen in een appartementen complex is niet zo eenvoudig en het zal ook betekenen dat de buitengevel op verschillende plaatsen zal/moet worden
aangepast. Of dit architectonisch een verantwoorde aanpassing is laten we graag aan deskundigen over.
Feit is wel dat er van de originele ambachtschool aanzienlijk minder over zal blijven. Misschien met uitzondering van de dienstwoning die als ensamble deel heeft uitgemaakt van het
oorspronkelijk ontwerp van architect Beltman. Deze woning heeft onder andere nog de originele daklijnen (mansardekap) zoals de school dit vroeger zelf heeft gehad. Je zou dus zeggen
dat deze conciergewoning behouden moet worden binnen de nieuwe woonbestemming, een mooie uitdagende kans. Maar jammer genoeg, sloop ligt in het verschiet. Het herstellen van de
originele mansardekap op de Ambachtschool zou natuurlijk een mooie compensatie zijn geweest maar helaas het nieuwe dak [een zadeldak] staat ver af van het originele ontwerp.
In 2011 heeft Het Oversticht in opdracht van de gemeente Enschede een cultuur historische waardestelling opgesteld over de Ambachtschool die als leidraad zou dienen voor een
eventuele herbestemming. Voor wat betreft de school en de dienstwoning is Het Oversticht duidelijk namelijk:
"De school is van algemeen belang vanwege architectuurhistorische en stedenbouwkundige waarden die aandacht verdienen bij een herbestemming. Indien de architectuurhistorische en
stedenbouwkundige waarden voldoende gewaarborgd worden, zal dit een grote bijdrage leveren aan de kwaliteit van de plannen en het effect op de directe omgeving."
"De stedenbouwkundige waarde bestaat uit de markante ligging van de school; op de hoek van de Boddenkampsingel en de Van der Capellenstraat. Het volume is erg groot voor de relatieve
lage woningen in de buurt. Daarmee drukt de school een belangrijke stempel op de buurt en op de Singel. Ook de vorm van de school (de V-vormige plattegrond), die de contouren van het
perceel volgen zijn van belang voor de locatie. Maar ook de woning (conciërgewoning) bij de school vormt samen met de school een stedenbouwkundig ensemble. "
U zou wellicht denken dat hiermee de bescherming van de dienstwoning wel gewaarborgd is en de Cultuur Historische waardestelling leidend is voor het gemeentelijk erfgoed beleid. Dat is
echter ten dele het geval want binnen de herontwikkeling van de voormalige Ambachtschool worden andere prioriteiten gesteld die voor een deel ondergeschikt zijn aan het cultureel
erfgoed. Burgers uit Enschede hebben zich het lot van de conciërge woning kennelijk ook niet zo aangetrokken want de gemeente Enschede heeft een sloopvergunning afgegeven en het
wachten nu is op de sloophamer. We leveren weer iets in op een historisch monument dat veel betekenis heeft gehad en nog heeft voor Enschede.
Maar laten we vooral positief afsluiten. De voormalige Ambachtschool behoudt nog een aantal specifieke kenmerken die doen denken aan een rijk verleden van deze school. Optimale
zorgplicht voor de voormalige Ambachtschool is voor de gemeente Enschede als eigenaar van een dergelijk pand kennelijk een onmogelijke opgave geweest. En laten we eerlijk zijn, als het aan de gemeente Enschede had gelegen was wellicht sloop op termijn het enige alternatief geweest. Het is onder andere aan de monumentencommissie te danken dat een aantal specifieke kenmerken van de voormalige Ambachtschool toch nog behouden blijven.
De cultuur historische waardestelling [Het Oversticht 2011]
De voormalige conciërgewoning met schaftlokaal is opgetrokken in de rooilijn van het perceel langs de Boddenkampstraat. Het pand heeft een samengestelde plattegrond en telt een
bouwlaag en een zolder onder een geknikte en afgeknotte schildkap, die de gedekt is met gesmoorde pannen.
De gevels zijn gemetseld met donkerrode bakstenen boven een trasraam van paarse klinkers.
De gevels zijn symmetrisch ingedeeld met vensters tussen lisenen met een natuurstenen basement en kapiteel die een horizontale natuurstenen band in de gevel ondersteunen.
De voorgevel is voorzien van een houten voordeur met aan weerszijde vensters met houten ramen, die later zijn vernieuwd. De daklijst met overstek is voorzien van gootklossen. In het dak
zijn twee dakkapellen aangebracht met tweeledige vensters met houten ramen. De zijgevel heeft vier vensterasssen, waarvan de twee voorste zijn dichtgemetseld.
Het voormalige schaftlokaal loopt verder door naar achteren dan het woongedeelte, met aan de achterzijde een deur met een zijlicht en twee vensters.
De gevel doorbreekt de daklijst en vormt de dakkapel. Interieur Het oorspronkelijke indeling van interieur van het woonhuis is nog herkenbaar, met een hal met een trap naar de bovenverdieping en een deur naar de woonkamer, waarvan de voor- en achterkamer zijn samengetrokken.
De bovenverdieping het een deel van zijn oorspronkelijke kamerindeling met een slaapkamer aan de voorzijde met eenvoudige inbouwkasten. De ziende kap in de zolder boven het voormalige schaftlokaal is nog in originele, ongedeelde staat.

TC Tubantia 11 december 2018.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

7 + zestien =