STATION BROEKHEURNE

In het overlaadstation woont als sinds de jaren 70 de bekende Enschedese beeldend kunstenaar Hans Morselt met zijn gezin. De heer en mevrouw Morselt die inmiddels op leeftijd zijn hebben in het overlaadstation een levensloopbestendige woning gecreëerd samen met advies van architect Paul van der Jeugd. Vanuit de woonkamer heeft de familie Morselt een geweldig uitzicht over het Broekheurner landschap. Volgens dochter Maria Morselt een nog ondergewaardeerd deel van Enschede waar mogelijk door aanvullende gebiedsontwikkeling veel mogelijkheden zijn voor cultuur en recreatie. Op nog geen 250 meter ligt de Duitse grens met een natuur historisch veengebied voorzien van fiets en wandelroutes. Maar ook Broekheurne zelf is volgens Maria Morselt een nog te weinig ontdekte parel van Enschede. Het historisch karakter van het station Broekheurne met het stationscafé, het douanegebouw en het overlaadstation zijn een unieke verzameling gebouwen die het waard zijn om optimaal in stand te houden en een vitale toekomst te verzekeren.

Stichting Cultureel Erfgoed Enschede

Hét kennis en informatieplatform voor gemeentelijke en Rijks monumenten in Enschede.

Zoeken

STATION BROEKHEURNE

 

Station Broekheurne is een voormalig spoorwegstation aan de voormalige spoorlijn Enschede-Zuid - Ahaus. Het station werd geopend op 25 april 1903 en gesloten op 8 oktober 1939. Vanuit Enschede is er wel een goede verbinding met Duitsland via Gronau, maar een lijn via Ahaus met het westelijke Ruhrgebied was toch weer zeven kilometer korter. Rond 1888 vormt zich een nieuw comité voor de bouw van de lijn Enschede-Ahaus. Leden zijn G J van Heek, textielfabrikant in Enschede; E Jannink, textielfabrikant in Enschede; T van der Zee, burgemeester van Enschede; Y van Delden, textielfabrikant in Ahaus; J Deus, fabrikant in Ahaus; T Küster, houthandelaar in Wüllen en F W Diever, advocaat in Ahaus. Zowel Van Heek als Jannink zijn ook betrokken bij de GOLS en de EO (Lokaalspoorwegmaatschappij Enschede-Oldenzaal). Binnen een jaar krijgt het comité de concessie voor het Duitse deel en een jaar later voor het Nederlandse deel. Ingenieur Nivel uit Enschede, die eerder ook de plannen van de GOLS uitvoerde, wordt projectleider en in 1891 verschijnt een “Prospect für die Einschreibung auf Lit.B der Ahaus-Enscheder Eisenbahn-Geselschaft, zu Ahaus” om de financiering rond te krijgen. De aandelen A worden bij een bankier gestald. Niet alleen het bedrijfsleven schrijft in, maar ook een aantal gemeenten, waaronder Enschede. Op 23 december 1898 wordt in hotel Zum Engel in Gronau de Ahaus Enscheder Eisenbahn (AEE) opgericht met deelname van o.a. de gemeenten Ahaus, Alstätte, Wessum en Enschede in het aandelenkapitaal ter waarde van anderhalf miljoen Duitse mark. Daarmee is de aanleg zeker gesteld. Vanwege de Duitse wetgeving vestigt de AEE zich in Duitsland, in Ahaus. Dit is ook de reden waarom de maatschappij een Duitstalige naam heeft. De spoorweg van Enschede naar Ahaus zal de laatste verbinding worden die tot stand komt op initiatief van het “Comité ter Bevordering van Spoorwegverbindingen met Enschede” Nadat de Nederlandse en Duitse regering het benodigde traktaat hebben gesloten begint Regierungsbaumeister Küchler in februari 1899 met het inmeten van het tracé voor de AEE. De jaren 1900 en 1901 gebruikt men om de benodigde grond te verwerven, deels door koop, deels door onteigening. De lijn loopt van Ahaus (aansluiting op de DGE lijn) naar Enschede via de haltes in Wessum (3,42 km), Averesch (6,02 km), station Astätte (7,43 km) en na 9 km de Nederlandse grens. Het eerste station in Nederland is Broekheurne na 13,51 km, dan de halte Esmarke na 18,52 km, deze heeft van 1904 t/m 1922 bestaan, daarna het station Enschede Zuid na 20,68 km. De lijn sluit daarna aan op het lokale spoor GOLS (Gelders Overijssels lokaalspoorweg Maatschappij) Enschede-Boekelo- Haaksbergen Eibergen, richting Winterswijk en Ruurlo.

 

 

Het stationsgebouw werd gebouwd in 1903 en staat er nog steeds. Het gebouw is tegenwoordig als woonhuis ingericht. Het station is vlak bij de grens met Duitsland gelegen. De gevel van het stationsgebouw is fraai gedecoreerd met metselwerk. De entreedeur van het station bevindt zich nog in de originele staat. Het stadion dateert uit het eind van de 19e eeuw.

De gezamenlijke bewoners c.q. eigenaars van de verschillende gebouwen zijn zich zeer bewust van het unieke karakter van dit voormalige station met bijgebouwen. Om het karakter van deze omgeving in stand te houden is het noodzakelijk om een visie te ontwikkelen onder andere voor wat betreft de recreatieve functie van Broekheurne. Carola Simon onderzocht in een proefschrift streekidentiteiten van Twente. Hieruit blijkt dat het textielverleden op verschillende manieren wordt gekoppeld aan de identiteitsvorming van Twente. Zo profileert Enschede zich steeds meer als voormalige textielstad door fiets en wandelroutes aan te bieden die bezoekers langs industrieel erfgoed leiden. De huidige eigenaars van de stationsomgeving Broekheurne zijn mogelijk bereid om een gebiedsontwikkelingsplatvorm te organiseren die samen met verschillende gemeentelijke en provinciale instellingen een gebiedsontwikkelingsplan opstellen. Hiermee kan dit gebied naar de toekomst behouden blijven binnen de historische context waarvan de sporen nog duidelijk aanwezig zijn. De bijzondere kwaliteiten van Broekheurne komen op dit moment onvoldoende tot hun recht te meer omdat de toekomst de onderlinge samenhang van gebouwen mogelijk dreigt te verdwijnen. Om tot een succesvolle gebiedsontwikkeling te komen is haast geboden voor alle partijen die betrokken zijn bij Broekheurne in het algemeen en de stationsomgeving in het bijzonder. Het potentiele ontwikkelingsperspectief voor Broekheurne is ons inziens vooral kansrijk wanneer binnen Euregionaal verband aanvullende recreatieve initiatieven worden ontwikkeld.

Grenspaal met Duitsland aan einde van de Arendsweg.

Gevelsteen in het voormalige staions cafe van Broekheurne.

Stichting Cultureel Erfgoed Enschede.

Hét kennis en informatieplatform voor gemeentelijke en Rijks monumenten in Enschede.